110 min
Zamieniają się ci, którzy…
Mówisz: „Miejscami zamieniają się wszyscy, którzy lubią deszcz… mają rodzeństwo… mają niebieskie skarpetki”. Dzieci widzą, że raz są razem, raz osobno.
listopad
16
poniedziałek
Dzień Tolerancji w szkole i przedszkolu
Tolerancja to nie obojętność. Na 16 listopada masz zabawy, w których dzieci odkrywają, że różnią się i są podobne, oraz scenariusz na 45 minut bez moralizowania.
16 listopadaprzedszkole · kl. 1–3 · kl. 4–8UNESCO
Dzień w pigułce
Skąd się wziął i jak go świętować
Skąd się wziął
16 listopada 1995 r., w 50. rocznicę powstania UNESCO, państwa członkowskie tej organizacji przyjęły Deklarację zasad tolerancji. Mówi ona, że tolerancja to szacunek i akceptacja dla różnorodności ludzi i kultur.
Deklaracja podkreśla też, że tolerancja nie oznacza obojętności ani zgody na krzywdzenie innych. W 1996 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ zaprosiło państwa do obchodzenia tego dnia co roku.
Sprawdzone
Data i deklaracja UNESCO są pewne. Polskie strony podają różne daty uchwały ONZ (1995 albo 1996 r.); dla szkoły ważne jest, że dzień obchodzi się 16 listopada.
3 zabawy bez przygotowania
Przedszkole
210 min
Kredki w pudełku
Rysujesz jedną kredką, potem wszystkimi naraz. Rozmowa: co by było, gdyby wszyscy byli tacy sami?
310 min
Lustro
W parach jedno dziecko robi powolne ruchy, drugie je odbija. Potem zamiana. Ćwiczą uważność na drugą osobę.
Klasy 1–3
110 min
Krąg podobieństw
W parach dzieci szukają trzech rzeczy, które je łączą, i jednej, która je różni. Para przedstawia wynik klasie.
215 min
Dzień dobry w wielu językach
Zbieracie powitania w językach, którymi mówią dzieci z klasy, ich rodziny albo sąsiedzi. Każdy uczy się dwóch nowych.
315 min
Scenka: nowy uczeń
Odgrywacie przyjście ucznia, który nie zna języka. Klasa szuka trzech sposobów, żeby mu pomóc w pierwszym dniu.
Klasy 4–8
115 min
Tolerancja czy obojętność?
Sześć sytuacji na kartkach, np. żart z czyjegoś akcentu albo wykluczenie z gry. Grupy decydują, co to jest i co można zrobić.
215 min
Stereotyp pod lupą
Uczniowie anonimowo zapisują stereotyp, który słyszeli. Analizujecie jeden: skąd się bierze, czy jest prawdziwy, kogo krzywdzi.
310 min
Mapa klasy
Na mapie świata zaznaczacie kraje, z którymi łączy was rodzina, wyjazd, ulubiona potrawa albo sport.
Tolerancja czy obojętność? — 6 sytuacji
- Kolega przedrzeźnia akcent nowej uczennicy. — Brak szacunku: poproś, żeby przestał, i porozmawiaj z nią.
- Grupa nie przyjmuje chłopca do gry, bo „nie umie grać”. — Wykluczenie: zaproponuj prostsze zasady na start.
- Ktoś jest wyśmiewany w internecie, a ty przewijasz dalej. — Obojętność: zgłoś wpis i powiedz dorosłemu.
- Spokojnie rozmawiacie, choć kibicujecie różnym drużynom. — Tolerancja.
- Kolega je na wycieczce inne jedzenie, a reszta pyta z ciekawością, bez śmiechu. — Tolerancja.
- Ktoś mówi „mnie to nie obchodzi”, gdy kolega jest popychany. — Obojętność: reaguj albo wołaj dorosłego.
Scenariusz zajęć na 45 minut
Klasy 1–3. W klasach 4–8 przełącz zabawy na starszą wersję.
- 0–5′Zamieniają się ci, którzy…. Rozgrzewka w kręgu.
- 5–12′Kredki w pudełku. Pokaz i krótka rozmowa.
- 12–22′Krąg podobieństw. Praca w parach i prezentacje.
- 22–32′Dzień dobry w wielu językach. Zbieramy powitania.
- 32–40′Scenka: nowy uczeń. Odgrywamy i szukamy sposobów pomocy.
- 40–45′Hasło klasy. Wspólnie układacie jedno zdanie na plakat.
Cele
- Dziecko zauważa różnice i podobieństwa między ludźmi.
- Nazywa zachowania pełne szacunku.
- Proponuje sposób pomocy osobie nowej w grupie.
Materiały
- kredki i kartki
- mapa świata lub globus
- karteczki z sytuacjami do scenek
Dekoracje i dyplom
- Plakat z odbitymi dłońmi w różnych kolorach i hasłem klasy.
- Mapa powitań przy drzwiach.
- Łańcuch z pasków papieru: na każdym ogniwie „co lubię”.
- Dyplom „Kolega na medal” za pomoc i szacunek.
Do druku
Materiały od autorów „Nie każ mu liczyć!”
Kart na sam Dzień Tolerancji jeszcze nie mamy. Do rozmowy o szacunku i emocjach pasują:
Komunikacja i grzeczność językowa — polski, klasy 4–6, 10 kart PDF
7,90 zł · zobacz w sklepie
Debata i język bez przemocy — polski, klasy 7–8, 10 kart PDF
7,90 zł · zobacz w sklepie
TUS: Rozpoznaję emocje, 5–10 lat — 21 stron PDF z kluczem
12,90 zł · zobacz w sklepie
Pytania nauczycieli
Kiedy jest Dzień Tolerancji w 2026 roku?
16 listopada 2026 r., w poniedziałek.
Jak mówić o tolerancji z przedszkolakami?
Przez zabawy w podobieństwa i różnice, bez trudnych słów. Wystarczy „każdy jest inny i każdy jest ważny”.
Czy tolerancja znaczy, że wszystko wolno?
Nie. Deklaracja UNESCO mówi wprost, że tolerancja nie oznacza zgody na krzywdzenie innych.